Gıcırdayan Kapı Menteşesi Nasıl Onarılır?

Gece yarısı kapıyı açtığınızda yükselen gıcırtı, evdeki en can sıkıcı küçük arızalardan biridir. İyi haber şu ki çoğu zaman bir menteşe yağlamak ve birkaç vidayı sıkmak yeterlidir. Bu yazıda sorunun nedenini bulmayı ve kapıyı yerinden çıkarmadan ya da sökerek güvenle onarmayı anlatıyoruz.

Kapı neden gıcırdar?

Gıcırtı genellikle menteşe pimi ile yuvası arasındaki metal sürtünmesinden gelir. Zamanla yağ kuruyup yerini toz ve pasa bırakır. Bazen de menteşe vidaları gevşediği için kapı hafifçe sarkar ve menteşe eğri çalışır; bu durum sesi artırır. Nedenin yağsızlık mı, gevşeklik mi olduğunu anlamak için önce kapıyı yavaşça açıp kapatarak hangi menteşenin ses çıkardığını dinle.

Gerekli malzemeler

• Makine yağı, silikon sprey veya az miktarda vazelin
• Çekiç ve ince bir çivi ya da pim çıkarıcı
• Yıldız ve düz uçlu tornavida
• Temiz bez veya kâğıt havlu
• Gevşek vida yuvaları için kürdan veya kibrit çöpü, tutkal

Alet seçimi konusunda emin değilsen ev tamiri için temel alet seti yazısına göz atabilirsin.

Adım adım yağlama

1. Kaynağı bul. Kapıyı açıp kapatırken sesin hangi menteşeden geldiğini belirle. Genellikle en üstteki menteşe daha çok yük taşır.
2. Pimi çıkar. Menteşenin altındaki pim ucuna çivi dayayıp çekiçle hafifçe yukarı doğru vur. Kapıyı bir elinle destekle ya da yanına bir takoz koy; çıplak pim çıkınca kapı yerinden oynayabilir.
3. Temizle. Pimdeki toz ve pası bezle sil. Pas kalın ise ince zımpara kâğıdıyla hafifçe geç.
4. Yağla. Pime ince bir tabaka yağ sür. Fazla yağ damlar ve kapının ya da zeminin lekelenmesine yol açar, bu yüzden azla yetin.
5. Yerine tak. Pimi geri vur, kapıyı birkaç kez açıp kapatarak yağın dağılmasını sağla ve fazlasını sil.

Pimi hiç çıkarmak istemiyorsan sprey yağın ince ucunu menteşe aralığına tutup kapıyı hareket ettirerek yağlayabilirsin. Bu yöntem daha pratik olsa da pimi temizlemediği için kalıcı çözüm olmayabilir.

Vidalar gevşemişse

Kapı kasasına ya da kanada giden vidalar zamanla gevşeyebilir. Vidayı sıktığında dönmeye devam ediyorsa yuva genişlemiş demektir. Bu durumda:

• Vidayı çıkar, deliğe tutkala batırılmış birkaç kürdan ya da kibrit çöpü sıkıştır.
• Fazla kısımları keskin bir bıçakla kes ve tutkalın kurumasını bekle.
• Vidayı yeniden sıkıştır; yuva artık daha sıkı tutacaktır.

Alternatif olarak bir boy daha uzun ve kalın bir vida kullanılabilir. Ancak vida, kapı çerçevesindeki sert zemine tutunacak kadar uzun olmalı; aşırı kalın vida ahşabı çatlatabilir.

Kapı hâlâ sarkıyorsa

Yağlama ve sıkma sonrası kapı kasaya sürtüyorsa menteşe yuvaları aşınmış olabilir. Bu aşamada menteşenin altına ince bir karton parça koymak kapıyı birkaç milimetre kaldırarak sürtünmeyi azaltabilir. Sorun sürerse menteşe değişimi gerekir; bunu yaparken yeni menteşenin ölçüsünün eskisiyle aynı olduğundan emin ol. Ağır ve masif kapılarda kapıyı tek başına sökmeye çalışma, yardım iste.

Kış aylarında kapı ve pencerelerde yaşanan hava sızıntıları da benzer bir ilgi ister; bunun için kış öncesi pencere ve kapı sızdırmazlığı yazısı işine yarar.

Sık sorulan sorular

Menteşeye WD-40 sıkmak yeterli mi? Kısa süreli işe yarayabilir ancak o tür ürünler çoğunlukla çözücüdür; kalıcı yağlama için makine yağı ya da silikon sprey daha uygundur.

Kapıyı sökmeden pimi çıkarabilir miyim? Evet, kapıyı destekleyerek tek tek menteşelerde çalışırsan genelde söküm gerekmez. Yine de ağır kapılarda iki kişi çalışmak daha güvenlidir.

Ne sıklıkla yağlamak gerekir? Gıcırtı başlamadan yılda bir kez kontrol etmek çoğu ev için yeterlidir. Nemli ortamlarda bu aralık kısalabilir.