Bir sabah musluğu açtığında suyun ince, dağınık ya da yana doğru fışkırarak aktığını fark edebilirsin. Çoğu kişi bunu tesisat arızası sanır, oysa suçlu genellikle musluk ucundaki küçük bir parçadır: perlatör. Bu parça kireçle tıkandığında akış bozulur. Çözüm de çoğu zaman beş dakikalık bir temizliktir.

Perlatör nedir, ne işe yarar?

Perlatör, musluğun ucuna takılan ve içinde ince bir elek ile plastik ya da metal halkalar bulunan küçük bir parçadır. İki görevi vardır: suyu havayla karıştırarak yumuşak ve düzenli bir akış sağlamak ve sudaki iri parçacıkları tutmak. Bu sayede su sıçramaz, akış düzgün görünür.

Sert sulu bölgelerde elek gözenekleri zamanla kireçle daralır. Tesisattan gelen kum ya da pas parçacıkları da buraya takılır. Sonuç, zayıf veya düzensiz akıştır.

Sorunun perlatörde olduğunu nasıl anlarsın?

Su yalnızca bir musluktan zayıf akıyor, diğerleri normal.
Su akışı yana ya da tek yöne sapıyor.
Musluk ucundan hışırtı sesi geliyor.
Sıcak ve soğuk su aynı oranda zayıflamış.

Tüm evde basınç düşükse sorun perlatörden değil, ana tesisattan ya da sayaç çevresindeki bir vanadan kaynaklanıyor olabilir. Bu durumda bina yönetimine veya su idaresine danışmak gerekir.

Gerekli malzemeler

Yumuşak bez ya da ince kauçuk parça (çizilmeyi önlemek için)
Gerekirse ayarlı anahtar veya perlatör anahtarı
Beyaz sirke veya limon asidi
Eski diş fırçası, toplu iğne ya da ince iğne
Yeni conta (gerekirse)

Adım adım temizlik

Lavaboyu koru. Giderin üstüne bir bez ya da kapak koy; küçük bir parça düşerse kaybolmaz.
Perlatörü sök. Musluğu kapat. Ucu elle saatin tersi yönünde çevir. Sıkıysa ucu bez ile sarıp ayarlı anahtarla hafifçe zorla; krom yüzeyi çizmemeye dikkat et.
Parçaları ayır. Eleği, plastik halkaları ve contayı sırasıyla sıraya dizerek çıkar. Hangi parçanın hangi sırayla takıldığını telefonla fotoğraflayabilirsin.
Kireci çöz. Parçaları su ile sirkeyi karıştırdığın kapta bir süre beklet. Ardından diş fırçası ve iğneyle gözenekleri aç.
Durula. Tüm kalıntıyı bol suyla temizle.
Tekrar tak. Parçaları ters sırayla yerleştir, perlatörü elle sıkıca vidala. Aşırı sıkma gerekmez.
Test et. Suyu aç, akışa ve sızıntıya bak.

Alet seçimi ve temel donanım için temel alet seti yazısındaki önerilere de bakabilirsin.

Temizlemek yetmezse

Perlatör aşınmış, çatlamış ya da kireç tabakası kazınamayacak kadar sertleşmişse yenisiyle değiştirmek daha mantıklıdır. Marketlerde ve yapı malzemesi mağazalarında farklı diş tiplerinde perlatörler bulunur. Musluğun ucundaki diş ölçüsü (iç ya da dış diş, çap) markaya göre değişir; eski parçayı yanına alarak almak hata riskini azaltır.

Duş başlığında da aynı sorun yaşanıyorsa duş başlığındaki kireç temizliği yöntemleri işine yarar.

Sık sorulan sorular

Perlatörü ne sıklıkla temizlemeliyim? Su sertliğine göre değişir; sert sulu bölgelerde birkaç ayda bir bakmak, yumuşak sulu bölgelerde yılda bir kez kontrol etmek yeterli olabilir.

Sirke kromu zarar verir mi? Parçaları kısa süre bekletmek genelde sorun çıkarmaz ama uzun süre bırakmamak ve ardından bol suyla durulamak iyidir. Eski ya da kaplaması bozuk armatürlerde dikkatli ol.

Perlatörü tamamen çıkarırsam ne olur? Su daha hızlı ama düzensiz akar, sıçrama artar ve suyu tasarruflu kullanmak zorlaşır. Geçici test için çıkarılabilir ama kalıcı çözüm değildir.

Adımlar

Suyu ve çevreyi hazırla: Lavabo gideri kapat veya üstüne bez ser, musluk ucunu yumuşak bezle sararak çizilmeyi önle.
Perlatörü sök: Musluk ucunu saatin tersi yönde çevirerek çıkar, içindeki sızdırmazlık contası ve filtreyi ayır.
Kireci çöz: Parçaları seyreltilmiş sirkeli suda bekletip eski diş fırçasıyla fırçala, bol suyla durula.
Yerine tak: Contayı ve filtreyi sırasıyla yerleştirip perlatörü elle sıkıca tak, suyu açıp sızıntı kontrolü yap.