Gıcırdayan ve Sarkan Kapı: Menteşe Ayarı Adım Adım

Gece yarısı yavaşça kapatmaya çalıştığınız kapı gıcırdıyorsa ya da kasaya sürtünüp tam kapanmıyorsa, çoğu zaman sorun küçüktür. Birkaç temel aletle, usta çağırmadan çözebileceğiniz bir iş. Önce nedenini anlayalım, sonra adım adım ilerleyelim.

Kapı neden gıcırdar ve sarkar?

Kapılar günde onlarca kez açılıp kapanır ve tüm ağırlık birkaç menteşeye biner. Zamanla üç şey olur:

• Vidalar gevşer. Özellikle üst menteşe, kapının ağırlığıyla öne doğru çekilir.
• Menteşe kuruyup kirlenir. Toz ve eski yağ birikince metal metale sürter, gıcırtı başlar.
• Kasa ya da kapı şişer veya çarpılır. Nemli mevsimlerde ahşap genleşir, kapı sürtmeye başlar.

Sorunun hangisi olduğunu bulmak için kapıyı yavaşça hareket ettirin ve hangi noktada ses geldiğini ya da nerede sürttüğünü izleyin.

Gerekli malzemeler

• Doğru ölçüde yıldız veya düz tornavida
• Makine yağı veya silikon sprey (ahşabı lekelemeyen)
• Temiz bir bez
• Ahşap kürdan ya da kibrit çöpü, ahşap tutkalı
• Gerekirse ince zımpara kağıdı ve takoz

1. Vidaları kontrol edin ve sıkın

Kapıyı açık tutun, menteşelerdeki tüm vidaları tek tek deneyin. Gevşek olanları sıkın, ama aşırı kuvvet uygulamayın. Vida dönüp duruyor ve tutmuyorsa delik açılmıştır. O zaman vidayı çıkarın, deliğe tutkal sürülmüş birkaç kürdan ya da kibrit çöpü sıkıştırın, taşan kısmı kesin ve tutkal kuruduktan sonra vidayı yeniden takın. Üst menteşeye biraz daha uzun bir vida kullanmak, vidanın kasanın daha derinine tutunmasını sağlar.

2. Menteşeyi temizleyin ve yağlayın

Kapıyı bir yardımcıyla tutarak menteşe pimini çekin. Çoğu menteşede pimi alttan hafifçe vurarak yukarı çıkarabilirsiniz. Piminin üzerindeki kir ve eski yağı bezle silin, ince bir tabaka yağ sürün ve yerine geri takın. Fazla yağ toz toplar ve yere damlar, bu yüzden azıyla yetinin. Pim sökülemiyorsa yağı menteşenin birleşme yerine damlatıp kapıyı birkaç kez açıp kapatın, taşanı silin.

3. Sürtme noktasını bulun

Kapı hâlâ sürtüyorsa, kasa ile kapı arasına ince bir kağıt sokup kapıyı kapatın. Kağıdın sıkıştığı yer, sürtme bölgesidir. Küçük sürtmeleri iyice kurumuş boyayı ya da kabarmış yüzeyi ince zımparalayarak çözebilirsiniz. Zımpara sonrası açıkta kalan ahşabı mutlaka tekrar boyayın ya da vernikleyin; çıplak ahşap nemi emer ve sorun geri gelir.

4. Menteşe altına ince destek koyma

Kapı üstten kasaya değiyorsa menteşenin altına çok ince bir karton parçası yerleştirmek kapıyı biraz yükseltir. Bunun için vidaları gevşetin, karton parçasını menteşe ile kasa arasına yerleştirin ve vidaları yeniden sıkın. Küçük ayarlar yapın, her denemeden sonra kapıyı test edin.

Ne zaman usta çağırmalı?

• Kasa çatlamışsa ya da duvardan ayrılmışsa.
• Kapı çok ağır ya da yangın kapısı gibi özel bir kapıysa.
• Menteşenin kendisi bükülmüş veya kırılmışsa.

Bu durumlarda kendi başınıza işlem yapmak yerine bir marangoz ya da kapı ustasına danışın.

Güvenlik notları

Kapıyı menteşeden sökerken ağırlığı düşürmemeye dikkat edin. Mümkünse ikinci bir kişiden yardım alın, ayaklarınızın önüne kapı düşmesin. Yağlama sonrası zemine yağ damlamasına karşı gazete serin, kayma riski taşır.

Sık sorulan sorular

Gıcırtı için WD-40 benzeri spreyler yeter mi? Kısa süreli işe yarar, ancak bazı spreyler yağı çabuk kurutur. Kalıcı çözüm için menteşeyi temizleyip uygun bir makine yağı ya da silikon sprey kullanın.

Kapı her kış sürtüyor, neden? Ahşap nem alınca genleşir. Odanın havalandırılması ve sürtme noktasının hafifçe zımparalanıp boyanması çoğu zaman yeterlidir.

Menteşeyi komple değiştirmem gerekir mi? Pim aşınmış, menteşe bükülmüş ya da paslanmışsa evet. Aynı ölçüde yeni bir menteşe almak için eskisini örnek olarak götürün.